Đây là một trong những nghị quyết quan trọng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để phân bổ, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước trong giai đoạn mới, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân.

Hợp nhất cơ chế phân bổ nguồn lực cho 03 Chương trình MTQG

Điểm nổi bật của Nghị quyết là giai đoạn 2026-2030 xây dựng một quy định thống nhất áp dụng cho xây dựng nông thôn mới; giảm nghèo bền vững; phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Việc hợp nhất các quy định phân bổ nguồn lực giúp bảo đảm đồng bộ trong tổ chức thực hiện, khắc phục tình trạng chồng chéo, phân tán nguồn lực, đồng thời tạo thuận lợi cho các địa phương trong quá trình triển khai các chương trình trên địa bàn.

Nghị quyết cũng quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn theo hướng tập trung, không dàn trải; ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã an toàn khu; bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng và không trùng lặp với các chương trình, dự án khác.

Ảnh: Nghị quyết mới ưu tiên phân bổ nguồn lực cho các địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Phân bổ vốn theo điểm số, ưu tiên địa bàn khó khăn

Một trong những điểm mới quan trọng của Nghị quyết là áp dụng cơ chế phân bổ vốn dựa trên hệ thống điểm số.

Theo đó, mức vốn được phân bổ cho từng địa phương được xác định căn cứ vào các tiêu chí như: số lượng thôn đặc biệt khó khăn; phân loại xã khu vực I, II, III; xã an toàn khu; khả năng cân đối ngân sách của địa phương.

Các xã khu vực III và xã an toàn khu được tính hệ số cao nhất (50 điểm), xã khu vực II là 40 điểm, xã khu vực I là 30 điểm; đồng thời các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối ngân sách cao được cộng thêm hệ số ưu tiên từ 10 đến 20 điểm.

Phương thức tính toán này bảo đảm địa phương càng khó khăn, nhu cầu đầu tư càng lớn thì càng được ưu tiên phân bổ nhiều nguồn lực hơn từ ngân sách Trung ương.

Theo phương án phân bổ vốn giai đoạn 2026-2030, các xã khu vực phía Bắc tỉnh thuộc địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được hưởng mức phân bổ cao nhất. Trong khi đó, các xã khu vực phía Nam tỉnh có điều kiện phát triển thuận lợi hơn được phân bổ ở mức thấp hơn và có trách nhiệm đối ứng ngân sách cao hơn.

Ảnh: Nghị quyết tạo cơ sở để triển khai đồng bộ các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn tỉnh

Tăng cường phân cấp cho cơ sở

Nghị quyết tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, trao quyền chủ động cho cấp xã trong quản lý và sử dụng nguồn lực.

Toàn bộ vốn đầu tư phát triển từ ngân sách Trung ương được phân bổ trực tiếp cho các xã. Đối với nguồn kinh phí thường xuyên, tối đa 10% được bố trí cho các sở, ngành cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ quản lý, hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức triển khai chương trình; phần còn lại được phân bổ cho cấp xã.

Quy định này thể hiện rõ quan điểm lấy cơ sở làm trung tâm, bảo đảm nguồn lực được tập trung trực tiếp cho địa bàn thực hiện, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và trách nhiệm của chính quyền cơ sở.

  Ảnh: Các xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại được hỗ trợ nguồn lực lớn từ ngân sách tỉnh

Bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ thiết thực cho các xã

Nghị quyết quy định cụ thể các chính sách hỗ trợ từ ngân sách tỉnh nhằm thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Đối với xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại trong năm đăng ký, mức hỗ trợ lên tới 10 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, 5 tỷ đồng kinh phí thường xuyên và 5.000 tấn xi măng.

Các xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới được hỗ trợ 5 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, 4 tỷ đồng kinh phí thường xuyên và 3.000 tấn xi măng.

Đối với các xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chưa đạt chuẩn nông thôn mới, mức hỗ trợ được xác định theo từng khu vực, trong đó xã khu vực III được hỗ trợ cao nhất với 4 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, 3 tỷ đồng kinh phí thường xuyên và 1.000 tấn xi măng mỗi năm.

Ngay cả các xã đã đạt chuẩn nông thôn mới cũng tiếp tục được hỗ trợ kinh phí và xi măng để duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí, hướng tới xây dựng nông thôn mới hiện đại.

  Ảnh: Chính sách mới bảo đảm địa phương khó khăn được phân bổ nhiều vốn hơn và có tỷ lệ đối ứng thấp hơn

Điều tiết nguồn lực theo hướng công bằng, hiệu quả

Bên cạnh cơ chế phân bổ vốn, Nghị quyết cũng quy định tỷ lệ vốn đối ứng của các xã, phường dựa trên nhiều tiêu chí như khả năng cân đối ngân sách, tỷ lệ nghèo đa chiều, quy mô dân số và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo nguyên tắc này, địa phương càng khó khăn sẽ được giảm tỷ lệ đối ứng; địa phương có điều kiện phát triển tốt hơn phải tham gia đối ứng ở mức cao hơn.

Cơ chế phân bổ vốn đi đôi với xác định tỷ lệ đối ứng đã tạo ra sự điều tiết nguồn lực rõ nét giữa các nhóm địa bàn, bảo đảm thực hiện đúng mục tiêu ưu tiên cho vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời phát huy trách nhiệm, tính chủ động của các địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách.

Tạo động lực thực hiện các mục tiêu phát triển nông thôn giai đoạn mới

Việc HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 là bước chuẩn bị quan trọng để tỉnh Thái Nguyên chủ động triển khai chương trình ngay từ đầu giai đoạn.

Với nhiều điểm đổi mới về cơ chế phân bổ nguồn lực, tăng cường phân cấp, ưu tiên vùng khó khăn và khuyến khích trách nhiệm đối ứng của địa phương, Nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ để các địa phương đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển của tỉnh trong giai đoạn 2026-2030.