Lợi thế sẵn có – nền tảng để bứt phá

Thái Nguyên từ lâu đã được biết đến là “thủ phủ chè” của cả nước, với nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi và truyền thống sản xuất lâu đời. Đến hết năm 2025, diện tích toàn tỉnh khoảng 22.177 ha chè, sản lượng đạt khoảng 275.725 tấn. Đây là một lợi thế đặc biệt mà không nhiều địa phương có được, tạo nền tảng vững chắc để phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm.

Làng nghề chè xóm Bình Nguyên, xã Phú Đình được công nhận năm 2025

Làng nghề trên địa bàn tỉnh khá phong phú, với tổng số 287 làng nghề, trong đó có 103 làng nghề và 184 làng nghề truyền thống. Đặc biệt, các làng nghề chè truyền thống đã hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ, gắn bó mật thiết với đời sống kinh tế, văn hóa của người dân. Những vùng chè nổi tiếng như Tân Cương, Đại Từ, Định Hóa không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng cao mà còn mang đậm bản sắc văn hóa riêng, có khả năng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Bên cạnh đó, điều kiện tự nhiên của tỉnh với địa hình trung du, khí hậu ôn hòa, cảnh quan xanh – sạch – đẹp là yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm. Nhiều giá trị văn hóa bản địa, lễ hội truyền thống, phong tục tập quán vẫn được bảo tồn, tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt. Những điểm đến như vùng chè Tân Cương, làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải, ATK Định Hóa… đã và đang khẳng định vị thế trong bản đồ du lịch khu vực. Đặc biệt, Chương trình OCOP đã góp phần nâng cao chất lượng, mẫu mã và giá trị sản phẩm làng nghề. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 598 lượt sản phẩm OCOP đạt từ 3–5 sao, trong đó có 10 sản phẩm 5 sao – đây chính là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch gắn với trải nghiệm và tiêu dùng sản phẩm đặc trưng.

Tuy nhiên, việc khai thác tiềm năng này vẫn chưa tương xứng. Nhiều làng nghề còn sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi; hoạt động du lịch mang tính tự phát; sản phẩm du lịch chưa đa dạng, thiếu chiều sâu; hạ tầng và nguồn nhân lực phục vụ du lịch còn hạn chế. Đây là những “điểm nghẽn” cần sớm được tháo gỡ trong thời gian tới.

Gắn làng nghề với du lịch – hướng đi tất yếu

Việc gắn kết phát triển làng nghề với du lịch không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu tất yếu đối với Thái Nguyên trong quá trình phát triển. Đây là giải pháp hiệu quả nhằm khai thác tối đa tiềm năng sẵn có, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Hình ảnh đồi chè thuộc Làng nghề chè xã La Bằng, tỉnh Thái Nguyên

Khi làng nghề được gắn với du lịch, giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở câu chuyện văn hóa, lịch sử và trải nghiệm đi kèm. Du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn “mua trải nghiệm” – từ việc tham quan quy trình sản xuất, trực tiếp tham gia chế biến, đến thưởng thức và cảm nhận giá trị văn hóa bản địa.

Xu hướng du lịch hiện nay đang chuyển dịch mạnh sang các loại hình du lịch xanh, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng. Đây chính là cơ hội để Thái Nguyên phát huy lợi thế, hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù như: trải nghiệm hái chè, sao chè, thưởng trà; tham gia sản xuất thủ công; khám phá đời sống văn hóa cộng đồng… Qua đó không chỉ gia tăng giá trị kinh tế mà còn góp phần xây dựng hình ảnh địa phương thân thiện, giàu bản sắc.

Định hướng phát triển trong thời gian tới

Một là, Phát triển theo mô hình kinh tế tích hợp đa giá trị: Định hướng phát triển làng nghề không chỉ dừng lại ở sản xuất mà cần tích hợp các yếu tố dịch vụ, du lịch, văn hóa và thương mại. Xây dựng các mô hình làng nghề gắn với du lịch trải nghiệm, homestay, farmstay; hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất – chế biến – tiêu thụ – trải nghiệm.

Hai là, Quy hoạch và xây dựng mô hình điểm: Rà soát, lựa chọn các làng nghề tiêu biểu để xây dựng thành điểm du lịch cấp tỉnh, có quy hoạch bài bản về không gian, hạ tầng và sản phẩm. Hình thành các tuyến du lịch liên kết giữa làng nghề với các điểm du lịch sinh thái, lịch sử, văn hóa trên địa bàn.

Ba là, Đầu tư hạ tầng và cơ sở vật chất: Tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh… phục vụ du lịch. Xây dựng các trung tâm giới thiệu sản phẩm, khu trải nghiệm, không gian văn hóa làng nghề.

Bốn là, Phát triển sản phẩm du lịch đặc thù: Thiết kế các sản phẩm du lịch mang tính trải nghiệm cao, có chiều sâu văn hóa. Gắn sản phẩm OCOP với quà tặng du lịch; phát triển các hoạt động trải nghiệm mang tính tương tác, cá nhân hóa.

Năm là, Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân; bồi dưỡng kiến thức về marketing, thương mại điện tử, chuyển đổi số. Khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia vận hành, quản lý hoạt động du lịch.

Sáu là, Đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá và chuyển đổi số: Xây dựng thương hiệu làng nghề gắn với du lịch của Thái Nguyên. Ứng dụng nền tảng số trong quảng bá, giới thiệu sản phẩm; kết nối với các sàn thương mại điện tử, nền tảng du lịch trực tuyến.

Bảy là, Hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ: Ban hành các chính sách ưu đãi về vốn, đất đai, thuế để thu hút đầu tư; hỗ trợ nghệ nhân, hộ sản xuất; khuyến khích phát triển hợp tác xã, doanh nghiệp làng nghề gắn với du lịch.

Tám là, Bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường: Phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn giá trị truyền thống, giữ gìn cảnh quan và môi trường sinh thái. Kiểm soát ô nhiễm trong sản xuất làng nghề; xây dựng hình ảnh điểm đến xanh – sạch – đẹp – thân thiện.

Với những tiềm năng, lợi thế sẵn có cùng định hướng phát triển đúng đắn, Thái Nguyên hoàn toàn có thể trở thành điểm sáng trong phát triển du lịch nông nghiệp gắn với làng nghề. Đây không chỉ là hướng đi phù hợp với xu thế mà còn là giải pháp căn cơ để phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay.