Cũng như nhiều dân tộc khác, đồng bào Tày ở chiến khu Việt Bắc ATK Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên có truyền thống văn hóa lâu đời, giàu bản sắc. Trong đó, chiếc nón lá không chỉ là vật dụng quen thuộc trong đời sống thường nhật, mà còn là biểu tượng văn hóa, gắn với hình ảnh người phụ nữ Tày.
 Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, nghề làm nón lá của đồng bào Tày đang được coi là một trong những yếu tố quan trọng góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Những chiếc nón lá vừa có giá trị sử dụng, vừa trở thành sản phẩm hàng hóa, quà lưu niệm được khách du lịch yêu thích, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông thôn.

Các cô gái Tày trong trang phục truyền thống và luôn tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc mình

Cùng với những bộ trang phục, chiếc nón lá tô thêm vẻ đẹp duyên dáng của người phụ nữ Tày. Từ thời xa xưa, người dân tộc Tày luôn coi trọng việc làm ra chiếc nón. Nó thể hiện sự khéo léo, duyên dáng của người con gái Tày. Nhiều cô gái Tày từ khi còn rất bé đã được các bà các mẹ dạy cách đan nón.

Nghề làm nón đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và khéo tay. Từ khâu chuẩn bị cây giang, tre làm khuôn, đến chọn lá, khâu và hoàn thiện đều cần kỹ thuật cao. Đặc biệt, công đoạn chọn lá cọ bánh tẻ và làm phẳng lá được coi là khó nhất, quyết định độ bền đẹp của nón. Thành phẩm là chiếc nón trắng ngà, nổi bật với vành nón đen từ vỏ guột, bên trong trang trí hoa văn chỉ ngũ sắc tạo thành một bức tranh hài hòa, mang đậm dấu ấn văn hóa Tày.

 Nghề làm nón giúp nhiều hộ gia đình có thêm thu nhập, giải quyết việc làm tại chỗ, đặc biệt là cho phụ nữ và người cao tuổi. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, đáp ứng tiêu chí về thu nhập, việc làm trong xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, việc bảo tồn nghề truyền thống cũng gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng. Hình ảnh những cô gái Tày trong bộ áo chàm, đội nón lá, cất tiếng hát Then, hát Lượn đã trở thành nét đặc trưng hấp dẫn du khách. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương xây dựng sản phẩm OCOP gắn với nón lá, đưa sản phẩm truyền thống trở thành hàng hóa có giá trị văn hóa – kinh tế.

Chiếc nón lá tô thêm vẻ đẹp của người phụ nữ Tày

Ngày nay, những chiếc nón Tày lại trở thành quà tặng và đồ trang trí trong nhà được rất nhiều người yêu thích, đặc biệt là khách du lịch. Nhiều bản làng người Tày vẫn duy trì nghề làm nón và truyền dạy cho thế hệ trẻ. Điều này không chỉ gìn giữ bản sắc văn hóa, mà còn khẳng định vai trò của cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới, nơi văn hóa truyền thống được bảo tồn, kinh tế được phát triển, đời sống người dân được nâng cao./.