Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 tại Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025, tạo khuôn khổ thống nhất để các địa phương tiếp tục tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn phát triển mới, phù hợp với bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính và yêu cầu phát triển bền vững. Bộ tiêu chí mới được thiết kế theo hướng tinh gọn, thực chất, lấy người dân làm trung tâm, đồng thời tăng tính linh hoạt khi áp dụng cho các nhóm xã có điều kiện phát triển khác nhau.

Ảnh: Trường THPT Tức Tranh, xã Tức Tranh, tỉnh Thái Nguyên được quan tâm đầu tư đáp ứng các tiêu chí về cơ sở vật chất Trường học theo quy định

Gọn tiêu chí, tăng chất lượng và tính thực tiễn

Theo Bộ tiêu chí giai đoạn 2026–2030, xã nông thôn mới được đánh giá theo 10 tiêu chí chính, bao quát toàn diện các lĩnh vực: quy hoạch; hạ tầng kinh tế – xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; môi trường và cảnh quan; hệ thống chính trị và hành chính công; quốc phòng, an ninh và tiếp cận pháp luật. So với các giai đoạn trước, số lượng tiêu chí được rút gọn nhưng yêu cầu về chất lượng và tính bền vững được nâng lên rõ rệt.

Một điểm mới quan trọng là phân nhóm xã (gồm: Xã nhóm 1, xã nhóm 2, xã nhóm 3) để phù hợp với việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính xã và trình độ phát triển của các xã. Đây là bước đột phá, chấm dứt cách tiếp cận "một bộ tiêu chí cho mọi xã", tạo tính linh hoạt, sát thực tiễn, nâng cao khả năng hoàn thành.  để áp dụng mức yêu cầu phù hợp với điều kiện thực tế: Xã nhóm 1 là xã liền kề đô thị hiện hữu và có định hướng phát triển thành đô thị hoặc xã có tỷ trọng ngành nông nghiệp trong cơ cấu kinh tế dưới 10%, hoặc xã được định hướng là đô thị mới; xã nhóm 2 là xã là không thuộc nhóm 1 và nhóm 3; xã nhóm 3 là xã khu vực II và xã khu vực III thuộc địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được cấp có thẩm quyền phân định theo quy định. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục tình trạng “một bộ tiêu chí cho mọi xã”, tăng khả năng hoàn thành và duy trì bền vững các tiêu chí nông thôn mới.

Ảnh: Tuyến đường giao thông nông thôn rực rỡ sắc hoa

Bên cạnh đó, Bộ tiêu chí cũng thí điểm xây dựng mô hình “xã nông thôn mới hiện đại”, hướng tới các yêu cầu cao hơn về thu nhập, hạ tầng số, ứng dụng khoa học - công nghệ, năng lượng tái tạo, môi trường sống xanh, an toàn và văn minh, tạo tiền đề cho quá trình đô thị hóa nông thôn theo hướng bền vững.

Đáng chú ý, Quy định về tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 được điều chỉnh theo hướng nâng cao yêu cầu và chất lượng với 13 điều kiện, tăng thêm 05 điều kiện so với giai đoạn 2021-2025. Các điều kiện bổ sung tập trung vào những nội dung then chốt như: chất lượng đời sống người dân nông thôn, bảo vệ môi trường và cảnh quan nông thôn, phát triển kinh tế nông thôn gắn với chuyển đổi số, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng - an ninh và mức độ hài lòng của người dân.

Thái Nguyên chủ động triển khai, bám sát thực tiễn địa phương

Đối với tỉnh Thái Nguyên, việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2026-2030 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tỉnh đang tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới hiện đại gắn với phát triển đô thị và công nghiệp.
Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, UBND tỉnh Thái Nguyên, công tác xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh đã đạt nhiều kết quả tích cực: kết cấu hạ tầng nông thôn ngày càng đồng bộ; sản xuất nông nghiệp chuyển mạnh theo hướng hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao; nhiều mô hình OCOP, kinh tế hợp tác, liên kết chuỗi giá trị được hình thành và nhân rộng; đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn không ngừng được nâng cao.

Ảnh: Hợp tác xã Chè Hảo Đạt, đơn vị có 02 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia

Trên cơ sở Bộ tiêu chí mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên sẽ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương tham mưu cấp có thẩm quyền quy định các yêu cầu, điều kiện các chỉ tiêu, tiêu chí xây dựng nông thôn mới  giai đoạn 2026–2030, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và phù hợp với điều kiện thực tế của từng vùng, từng địa phương trong tỉnh. Trọng tâm là nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt, hạn chế chạy theo thành tích, chú trọng tính bền vững và sự hài lòng của người dân.

Hướng tới nông thôn mới hiện đại, bền vững

Trong thời gian tới, Thái Nguyên sẽ tập trung lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án; ưu tiên nguồn lực cho các xã vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp và quản lý nông thôn; tăng cường bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn sáng – xanh – sạch – đẹp. Đồng thời, tỉnh sẽ lựa chọn một số địa phương có điều kiện thuận lợi để thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại, làm cơ sở tổng kết, nhân rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Việc triển khai hiệu quả Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho phát triển nông nghiệp, nông thôn tỉnh Thái Nguyên, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại, nâng cao đời sống và hạnh phúc của nhân dân.