Những năm gần đây, với mong muốn khẳng định chất lượng và xây dựng thương hiệu chè của địa phương, được sự hỗ trợ của ngành nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên, nhiều hộ sản xuất chè trên địa bàn huyện Đại Từ đã và đang mạnh dạn đầu tư chuyển đổi hình thức canh tác sang hướng hữu cơ để hướng đến quy trình sản xuất bền vững, nâng cao giá trị trên diện tích canh tác của cây chè.

Thực hiện mô hình chuyển đổi sản xuất chè hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam, toàn tỉnh Thái Nguyên có 60 ha tập trung tại thành phố Thái Nguyên và các huyện: Đồng Hỷ, Phú Lương và Đại Từ (trong đó huyện Đại Từ có 15 ha thuộc 02 xã Phú Xuyên và La Bằng). Tới thăm đồi chè của gia đình ông Đỗ Thành Lân, ở xóm Chính Phú 3. Điều khiến chúng tôi ấn tượng là những đồi chè thẳng tắp với búp chè mơn mởn đua nhau vươn mình trong nắng sớm. Gia đình ông Lân là một trong những hộ làm chè lâu năm, sản xuất chè vất vả là vậy nhưng ông thấy sản phẩm chè của địa phương nói chung và gia đình nói riêng chưa có thương hiệu, giá cả không cao, bên cạnh đó yêu cầu của thị trường ngày càng khắt khe. Vì vậy, ông đã quyết định chuyển đổi trên 2.000 m2 chè từ sản xuất VietGAP sang sản xuất theo hướng hữu cơ và là một trong 22 thành viên của tổ hợp tác sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, xã Phú Xuyên. Ông Đỗ Thành Lân – Thành viên THT sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, Phú Xuyên chia sẻ “ Với diện tích trên 2 nghìn m2 của gia đình tôi, trước đây sản xuất thông thường tôi thu được 5 tạ chè búp tươi, bán giá 30 đến 35 nghìn/kg. Với sản xuất hữu cơ như bây giờ cũng tổng diện tích ấy, tôi vẫn thu được 5 tạ chè tươi nhưng tôi bán giá 60 nghìn đồng/kg. Toàn bộ  chè nhà tôi được HTX chè Tuất Thoi, xã Phú Xuyên thu mua. So với cách làm trước đây thì làm chè hữu cơ giá bán cao hơn, ổn định hơn”.

Ông Đỗ Thành Lân đang trao đổi kinh nghiêm SX chè hữu cơ với các thành viên trong tổ

Được triển khai từ năm 2020, mô hình Tổ hợp sản xuất chè hữu cơ tại xã Phú Xuyên đi vào hoạt động từ tháng 5/2020 trên diện tích 5 ha. Tham gia mô hình, người dân được Nhà nước hỗ trợ 70% giá phân bón, chế phẩm vi sinh và thuốc bảo vệ thực vật; được đào tạo tập huấn chuyển giao công nghệ; hỗ trợ đánh giá cấp chứng chỉ xác nhận vùng sản xuất đang trong quá trình chuyển đổi sang canh tác nông nghiệp hữu cơ để làm tiền đề cấp chứng nhận sản xuất chè hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam. Theo đánh giá của các thành viên trong tổ sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, sau 2 năm triển khai, các diện tích chè hiện đang sinh trưởng tốt, cho năng suất và chất lượng ổn định. Ông Nguyễn Văn Cảnh – THT sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, Phú Xuyên nói “ bà con nông dân tổ chè chúng tôi thực tế trước đây mạnh ai người ấy làm, sử dụng phân hoá học như đạm, lân….. từ năm 2020 đến giờ bà con trong tổ chuyển đổi sang làm chè hữu cơ, làm theo đúng hướng dẫn của cán bộ khuyên nông và kiến thức được tập huấn. Cây chè của chúng tôi bây giờ phun theo định kỳ, đúng chế phẩm sinh học. Mỗi tháng chúng tôi phun 2 lần chế phẩm sinh học vào thời điểm thu hái xong và khi chè nẩy mầm đều. Thực hiện cách ly ít nhất từ 12 - 15 ngày mới thu hái. Cây chè của chúng tôi hiện nay rất xanh, lá dày, bóng, đất có độ mùn và cái cơ bản nhất là sức khoẻ bà con nhân dân chúng tôi thay đổi hẳn”.

Thu hái chè tại THT chè hữu cơ Chính Phú, Phú Xuyên

Việc hỗ trợ người dân triển khai mô hình sản xuất chè hữu cơ tại xã Phú Xuyên đã từng bước giải quyết các vấn đề an toàn thực phẩm bằng cách sử dụng phân hữu cơ vi sinh, thuốc bảo vệ thực vật thảo mộc, bảo vệ môi trường sinh thái cũng như sức khỏe cho chính người sản xuất và người tiêu dùng, đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt so với sản xuất chè theo phương thức truyền thống. Bà Đào Thị Thoi – Tổ trưởng THT sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, Phú Xuyên cho biết “Ban đầu chuyển sang làm chè hữu cơ chúng tôi gặp rất nhiều khó khăn, đang làm chè thông thường chuyển sang làm chè hữu cơ năng xuất, sản lượng bị hụt đi. Tôi đã động viên các gia đình cố gắng, bây giờ bước chúng thấy giảm năng xuất nhưng sau này chúng ta mới thấy hiệu quả. Qua thời gian vận động các thành viên trong tổ làm theo đúng hướng dẫn, đến năm 2021, sản lượng chè đã tăng lên dần dần, chè có hương thơm hơn, vị đậm hơn nên bà con rất phấn khởi cùng nhau làm chè hữu cơ theo đúng quy trình. Đến nay các thành viên trong tổ chúng tôi bán chè rất là đắt”.

Xây dựng thương hiệu chè hữu cơ, phát triển chè theo hướng bền vững là mục tiêu hướng đến của 22 thành viên Tổ sản xuất chè hữu cơ Chính Phú, xã Phú Xuyên. Với những nỗ lực không mệt mỏi, cập nhật cách làm mới hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững của các thành viên trong tổ hợp tác cùng sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyền các cấp, hỗ trợ của ngành nông nghiệp đến nay,  diện tích chè  của THT đã được cấp mã số vùng trồng. Đây được coi là chìa khoá vàng, mở ra cơ hội để sản phẩm chè của THT sản xuất chè hữu cơ hướng đến xuất khẩu. Ông Phạm Văn Thắng – PCT UBND xã Phú Xuyên, huyện Đại Từ thông tin “Chúng tôi đã phân công cán bộ khuyến nông, hội nông dân cùng với cán bộ của trung tâm khuyến nông tỉnh thực tế bám sát mô hình, chỉ đạo nhân dân thực hiện đúng quy trình chăm sóc. Năm 2021 xã Phú Xuyên chúng tôi lựa chọn sản phẩm chè của THT chè hữu cơ Chính Phú tham gia sản phẩm Ô Cốp cấp tỉnh  thì đã có t 2 sản phẩm chứng nhận 3 sao và 4 sao.  Đầu năm 2022 toàn bộ diện tích chè sản xuất theo hướng hữu cơ của THT đã được cấp chứng nhận mã số vùng trồng. Thời gian tới, chúng tôi đang lập quy hoạch vùng sản xuất chè tập trung tại 03 xóm chính Phú 1, 2 và 3, đến năm 2023  thực hiện sảm xuất 60ha chè hữu cơ tại 03 xóm Chính Phú”.

Sản phẩm chè đạt Ocop của HTX chè Tuất Thoi, Phú Xuyên, Đại Từ

Hiện nay, bình quân năng xuất sản xuất nguyên liệu chè búp tươi của các thành viên trong THT chè hữu cơ Chính Phú đạt từ 70 đến 80kg/sào/lứa, với giá bán hiện tại từ 45 đến 60 nghìn đồng/kg, sản lượng mỗi năm của tổ đạt khoảng 35 tấn chè tươi. Toàn bộ nguyên liệu chè tươi của THT chè hữu cơ Chính Phú được HTX chè Tuất Thoi xã Phú Xuyên và Công ty chè Hà Thái bao tiêu ổn định lâu dài. Việc liên kết với HTX, doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm đang dần tạo ra chuỗi liên kết  trồng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Ông Nguyễn Văn Thuận – Giám đốc HTX chè Tuất Thoi, Phú Xuyên, Đại Từ cho biết thêm “HTX chè Tuất Thoi chúng tôi thu mua toàn bộ nguyên liệu chè tươi của THT chè hữu cơ Chính Phú đến nay, trong thời gian thu mua và chế biến chúng tôi nhận thấy chất lượng chè thay đổi một cách rõ rệt. chè xanh, nước đậm, vị mát dịu hơn được người tiêu dùng đánh giá rất cao. Hiện nay các sản phẩm chè hữu cơ của chúng tôi chế biến ra không đủ cung cấp cho thị trường như: Hà Nội, Nghệ An, Huế……”

Trước nhu cầu sử dụng sản phẩm sạch, an toàn cùng lối sống xanh của người tiêu dùng và thị trường thì việc chuyển đổi sang nền nông nghiệp hữu cơ của người dân xã Phú Xuyên là hướng đi tất yếu. Vì vậy, rất cần những giải pháp và sự vào cuộc của các cấp, ngành trong việc hỗ trợ xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm nhằm nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm chè. Từ đó hiện thực hóa mong muốn đưa sản phẩm chè Phú Xuyên vươn tới xuất khẩu./.

Bài và ảnh: Bích Đào

TT VHTT và TT huyện Đại Từ