Ngày 30/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, làm cơ sở để đánh giá mức sống của dân cư, xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo và tổ chức thực hiện các chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Việc ban hành chuẩn nghèo đa chiều mới thể hiện quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đặc biệt là khu vực nông thôn, miền núi và vùng khó khăn, hướng tới mục tiêu phát triển bao trùm, bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau.

Cách tiếp cận nghèo đa chiều - phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, mức sống của người dân từng bước được cải thiện, cách tiếp cận nghèo đơn chiều dựa chủ yếu vào thu nhập không còn phản ánh đầy đủ thực trạng đời sống. Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 – 2030 được xây dựng theo hướng đánh giá toàn diện các khía cạnh của đời sống, không chỉ dừng lại ở thu nhập mà còn xem xét khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân.

Theo Nghị định số 351/2025/NĐ-CP, tiêu chí thu nhập tiếp tục là một căn cứ quan trọng trong việc xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo. Cụ thể, đối với khu vực nông thôn, hộ có thu nhập bình quân đầu người từ 2.200.000 đồng/người/tháng trở xuống được xem xét theo chuẩn nghèo; đối với khu vực đô thị, mức thu nhập tương ứng là 2.800.000 đồng/người/tháng trở xuống. Việc điều chỉnh mức thu nhập này phù hợp với mặt bằng giá cả, mức sống và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, điểm cốt lõi của chuẩn nghèo đa chiều là việc đánh giá mức độ thiếu hụt trong tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, phản ánh trực tiếp chất lượng cuộc sống của người dân. Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030 bao gồm 06 chiều thiếu hụt, đó là: việc làm; y tế; giáo dục; nhà ở; tiếp cận thông tin; nước sinh hoạt, vệ sinh và môi trường. Các chiều này được cụ thể hóa bằng các chỉ số đo lường rõ ràng, giúp việc xác định nghèo đa chiều trở nên khách quan, minh bạch và sát thực tế hơn.

Hỗ trợ ngựa giống sinh sản cho hộ nghèo tại xã Na Rì và xã Thượng Minh, một trong những biện pháp hỗ trợ hộ nghèo thoát nghèo bền vững

Nụ cười rạng rỡ của Người dân bị khuyết tật

khi tham gia mô hình Giảm nghèo

Phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo - cơ sở để chính sách đi vào thực chất

Trên cơ sở tiêu chí thu nhập và mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, Nghị định số 351/2025/NĐ-CP quy định rõ việc phân loại hộ nghèo, hộ cận nghèo. Theo đó, hộ nghèo là hộ có thu nhập bình quân đầu người dưới chuẩn quy định và thiếu hụt từ 03 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Hộ cận nghèo là hộ có thu nhập dưới chuẩn nhưng thiếu hụt dưới 03 chỉ số dịch vụ xã hội cơ bản.

Cách phân loại này giúp các cấp, các ngành và địa phương xác định đúng đối tượng cần hỗ trợ, từ đó xây dựng và triển khai các chính sách giảm nghèo theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Thay vì hỗ trợ dàn trải, chuẩn nghèo đa chiều mới cho phép phân tích sâu nguyên nhân nghèo của từng hộ, từng nhóm đối tượng, làm căn cứ để lựa chọn hình thức hỗ trợ phù hợp, hiệu quả và bền vững.

Ý nghĩa đối với phát triển kinh tế hợp tác và nông thôn

Đối với lĩnh vực kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn, việc triển khai chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chuẩn nghèo mới không chỉ là công cụ đo lường mức sống mà còn là căn cứ quan trọng trong xây dựng các chương trình, dự án phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Thông qua việc xác định chính xác mức độ thiếu hụt của từng hộ gia đình, các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã, tổ hợp tác sẽ được triển khai sát với nhu cầu thực tế. Các hộ nghèo, hộ cận nghèo có điều kiện tiếp cận tốt hơn với các chương trình hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tín dụng ưu đãi, từ đó từng bước nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện thu nhập và ổn định đời sống.

Bên cạnh đó, chuẩn nghèo đa chiều còn tạo điều kiện thuận lợi để lồng ghép hiệu quả với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là các tiêu chí về thu nhập, việc làm, nhà ở, môi trường và tiếp cận dịch vụ xã hội. Việc triển khai đồng bộ các chương trình, dự án trên cơ sở chuẩn nghèo đa chiều sẽ góp phần nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới theo hướng bền vững, thực chất và lâu dài.

          Tăng cường vai trò của kinh tế hợp tác trong giảm nghèo bền vững

          Thực tiễn cho thấy, phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã là một trong những giải pháp hiệu quả để tạo việc làm, tăng thu nhập và giảm nghèo bền vững ở khu vực nông thôn. Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2026 - 2030 giúp các địa phương xác định rõ nhóm đối tượng cần ưu tiên tham gia vào các mô hình kinh tế hợp tác, từ đó có chính sách hỗ trợ phù hợp về đào tạo, vốn, đất đai, khoa học công nghệ và thị trường tiêu thụ sản phẩm.

          Việc gắn chuẩn nghèo đa chiều với phát triển kinh tế hợp tác sẽ góp phần nâng cao tính tự chủ, khả năng liên kết và sức cạnh tranh của người dân nông thôn, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình giảm nghèo bền vững và phát triển nông thôn toàn diện.

          Tổ chức thực hiện và định hướng trong thời gian tới

          Nghị định số 351/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2026. Việc rà soát, xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo được thực hiện theo đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch, có sự tham gia của cộng đồng và sự giám sát của các cấp, các ngành.

Trong thời gian tới, Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan, chủ động tham mưu cho cấp có thẩm quyền trong việc triển khai các nội dung liên quan đến chuẩn nghèo đa chiều mới; đồng thời lồng ghép hiệu quả với các chương trình phát triển kinh tế hợp tác, hỗ trợ sản xuất và xây dựng nông thôn mới. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống người dân nông thôn và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.